فن اوّل مقدمات فصل اوّل : ماهيت و منفعت جدل و احوال سائل ( سؤال‌كننده ) و مجيب ( جواب‌دهنده ) فصل دوم : مواضع جدلى و كيفيت انشعاب مقدمات از آن فصل سوم : اجزاى قياس‌ها و مطالب جدلى و اصناف مواضع فصل چهارم : مبادى ، مسائل ، مقدمات ، مطالب و قياس جدلى فصل پنجم : ادوات جدل كه تمرين آن‌ها مفيد ملكهء جدلى بوده و اشاره‌اى به ساير منافع آن . فصل اوّل : ماهيت و منفعت جدل و احوال سائل و مجيب جدل صناعتى علمى است كه با وجود آن ، مىتوان از مقدمات مسلّم و مورد پذيرش ، بر هر مطلوبى كه بخواهيم حجت اقامه نموده و نيز مىتوان از وضعى كه اتفاق مىافتد به‌گونه‌اى كه تناقضى پيش نيايد محافظت نمود . به عبارت ديگر ، جدل ، صناعتى است كه آگاهى از آن ، مقتضى اقتدار و توانايى بر ايراد حجت‌هايى است كه از مسلّمات تأليف شده يا ردّ آن‌ها در صورت اراده و خواست و نيز دورى از لزوم تناقض در محافظت وضع . صناعت ملكه‌اى نفسانى است كه اگر آن ملكه در شخصى باشد مىتواند به سادگى موضوعات را استعمال نموده و قادر به تحصيل غرض ، از روى بصيرت و به قدر امكان است . براساس رسم فوق ، برهان ، جدل و باقى اصناف مذكور و بلكه ساير علوم ، آداب و